می توان به قطعیت بیان کرد که شاید تنها آیه ای که
تقریباً همه ی مردم مقید به عمل کردن به آن هستند ، آیه ای است که می فرماید :«
کلوا »
به
همین خاطر به سراغ این مبحث می رویم تا ببینیم که آیا خداوند تنها دستور داده است
که بخورید ویا در کنار آن دستوراتی دیگر نیز بیان شده است که ما از آنها غافل
هستیم !
شکر گزار باشید:
« کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُمْ وَ اشْکُرُوا لِلَّهِ »
در
کنار استفاده از نعمات ،شکر گزار باشید ؛به عبارتی در اینجا خوردن با تشکر
وسپاسگزاری گره خورده است .
شکر
فقط الحمدلله رب العالمین نیست، گر چه این هم نوعی شکر ظاهری می باشد اما حقیقت و
باطن شکر این است که نعمات را در راه خدا برای او به مصرف برسانیم .
در
این آیه نیز بیان می کند که یکی از انواع شکر این است که نیرویی که در نتیجه ی
خوردن نعمات کسب کرده ای را در راه خدا بکار گرفته شود .
طغیان نکنید:
آیهی
دیگر می فرماید: «کُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ
اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا »2
، «کُلُوا مِنْ
طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُمْ وَ لا تَطْغَوْا فیهِ»3
دنباله رو شیطان نباشید:
« کُلُوا مِمَّا فِی الْأَرْضِ حَلالاً طَیِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ
الشَّیْطانِ » بخورید
و در خط شیطان گام نگذارید.
خطوه
به معنای گام برداشتن است چرا که شیطان به شکل مستقیم با انسان روبرو نمی شود و او
را به سوی گناه واشتباه هل نمی دهد بلکه او قدم به قدم و ذره ذره انسان را گمراه
خواهد کرد.
تقوا پیشه کنید:
« وَ کُلُوا مِمَّا رَزَقَکُمُ اللَّهُ حَلالاً طَیِّباً وَ اتَّقُوا
اللَّهَ الَّذی أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ » بخورید و تقوا داشته باشید ؛ از هر
جا هرچیز پیدا کردید وبه شما دادند ، نخورید. تقوا داشته باشید.
عمل صالح انجام دهید:
«کُلُوا مِنَ الطَّیِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً»
در این آیه می فرماید : از چیز های حلال بخورید و عمل صالح نیز
انجام دهید ، به عبارتی این آیه ، این نکته را متذکر می شود که لقمه تأثیر بسیار
زیادی در عملکرد آدمی دارد چرا که اگر از حلال ها خوردید ، نتیجه اش توفیق به
انجام عمل صالح خواهد بود .
امام
کاظم(ع) فرمود: مال حرام رشد نمی کند ؛ « إِنَّ الْحَرَامَ لَا یَنْمِی وَ إِنْ
نَمَى لَا یُبَارَکُ لَهُ فِیهِ وَ مَا أَنْفَقَهُ لَمْ یُؤْجَرْ عَلَیْهِ وَ مَا
خَلَّفَهُ کَانَ زَادَهُ إِلَى النَّارِ » اگر هم رشد کند، برکت ندارد ، زیرا گاهی
مال به ظاهر زیاد است ،درآمد بالا است اما وقتی نگاه می کنیم ، می بینیم که به یک
چشم بر هم زدن تمام می شود و هیچ برکتی ندارد
حق دیگران را بدهید:
« کُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذا أَثْمَرَ وَ آتُوا حَقَّهُ یَوْمَ حَصادِهِ » بخورید اما روز برداشت، سهم دیگران را
هم بدهید. بخورید و به دیگران بخورانید و حق دیگران را هم بدهید.
فساد و اسراف نکنید:
« کُلُوا وَ اشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَ لا تَعْثَوْا فِی الْأَرْضِ
مُفْسِدینَ » بخورید ولی ستمگری و فساد نکنید .
اسراف
کردن نیز خود نوعی فساد است ،اگر این سرکشی ها و فساد ها واسراف ها از بین برود ،
این تجملات و چشم و هم چشمی ها ریشه کن شوند ، برروی زمین هیچ فقیری پیدا نخواهد
شد .
بهترین
نمونه و الگوی مصرف ، نحوه ای است که در قرآن پیرامون خوردن بیان شده است ، پس به
این نتیجه رسیدیم که قرآن تنها به خوردن امر نکرده است بلکه همه ی خوردن ها در
قرآن بند و تبصره ای دارند .
چه
بخوریم ؟
« حَلالاً
طَیِّباً » مکرر در قرآن آمده است . هم در سورهی بقره ، آیه 168 و هم در
سوره مائده ، آیه 88 بیان شده است ؛ آن چیزی که می خورید ، حلال و طیب باشد .
نرخ ها را باید کنترل کرد:
مال باید هم حلال باشد و هم طیب . گاهی وقتها مال حلال است ولی
طیب نیست ، چون اینها با هم فرق دارند .
طیب بودن به معنای ؛ دلپسند است.
بعضی
اوقات به فروشنده ها می گوییم : آقا چرا این جنس را به این قیمت می فروشی ؟
میگوید: آقا مال خودم است و دلم میخواهد سود بیشتری بکنم. مگر اسلام
گفته است من این جنس را به چه قیمتی بفروشم ؟!
اگر
ما ادعای مسلمانی می کنیم و ادعا داریم که پیرو مردی چون علی (ع) هستیم و نهج البلاغه را قبول داریم ، حضرت علی(ع) به استاندارش
میفرماید: در بازار باید نرخها را کنترل کنید! « وَ
لْیَکُنِ الْبَیْعُ بَیْعاً سَمْحاً
»
این
سخن به این معنا است که داد وستد باید به نحوی باشد که مشتری و فروشنده ، هیچ کدام نباید ضرری بکنند . یعنی کنترل نرخ باید به
گونهای باشد که نه آن قدر سودش کم باشد که چیزی نصیب فروشنده نشود و نه آن قدر
زیاد باشد که وقتی مشتری به بازار می رود ، بدون هیچ پولی بیرون بیاید !
امام
کاظم(ع) فرمود: مال حرام رشد نمی کند ؛ « إِنَّ الْحَرَامَ لَا یَنْمِی وَ إِنْ نَمَى لَا یُبَارَکُ
لَهُ فِیهِ وَ مَا أَنْفَقَهُ لَمْ یُؤْجَرْ عَلَیْهِ وَ مَا خَلَّفَهُ کَانَ
زَادَهُ إِلَى النَّارِ »
ـ و قد ضَمَّ ابنَهُ الباقِرَ 
إلى صَدرِهِ لَمّا حَضرَهُ المَوتُ ـ : 
